Sentencje nagrobne są praktycznie na każdym pomniku. Sam wybór odpowiedniego nagrobka – wzoru, koloru i kamienia nastręcza kupującym wielu problemów. Także wielu naszych klientów zastanawia się, co wyryć na tablicy nagrobkowej oprócz personaliów Zmarłego oraz dat urodzin i śmierci. Poniżej przedstawiamy 20 najpopularniejszych sentencji nagrobnych zarówno w języku polskim, jak i po łacinie.

Co to jest epitafium?

Zanim przejdziemy do interesujących nas sentencji, kilka słów na temat samej tradycji epitafiów. Słowo “epitafium” pochodzi z greki i oznacza “na kamieniu nagrobnym”, “nad grobem”. Na epitafiach ryto zazwyczaj sentencje nagrobne, ale zdarzały się także portrety Zmarłych, czy atrybuty kojarzone z daną osobą. Epitafia były znane już w Starożytności i miały formę panegiryczną, czyli pochwalną.

Najstarsza sentencja nagrobna w Polsce

Najstarsza sentancja nagrobna w Polsce znajduje się w katedrze gnieźnieńskiej i została wyryta na XI-wiecznej płycie po łacinie. Odnaleziono ją podczas prac remontowych w 1959r. Ta wierszowana sentencja w tłumaczeniu na polski brzmi mniej więcej tak: “W grobie tym trzech braci…” Najprawdopodobniej chodzi tutaj o grób eremitów z Międzyrzecza.

Biografia na nagrobku

Dawniej inskrypcje na nagrobkach były o wiele bardziej rozbudowane, niż dzisiaj. Z napisów na tablicach można było się dowiedzieć m.in. jakie były losy Zmarłego oraz wiele innych ciekawych elementów biograficznych. Dotyczyło to głównie osób znanych i szanowanych w danej społeczności lokalnej. Nierzadko na nagrobku podawano także informację dotyczącą śmierci zmarłego. Tego typu nagrobki ryto w szczególności przed rokiem 1815, ale i dziś można się spotkać z inskrypcjami typu:”Zginął śmiercią tragiczną”.

Poezja żałobna

W XIX w. i w I połowie XX w. epitafia zdobiła także poezja żałobna, co przywodzi nam na myśl “Treny” Jana Kochanowskiego. Bardzo często sięgano po utwory żałobne, aby uwiecznić je na kamieniu. Przykładem może być epitafium Józefa Piłsudskiego i jego matki na cmentarzu Stara Rossa w Wilnie. Inskrypcja została zaczerpnięta z utworu “Beniowski” Juliusza Słowackiego:

“Kto mogąc wybrać wybrał zamiast domu
Gniazdo na skałach orła… niechaj umie
Spać – gdy źrenice czerwone od gromu,
I słuchać jęk szatanów w sosen szumie…
Tak żyłem.”


sentencje nagrobne
Grób Józefa Piłsudskiego

Łacińskie sentencje nagrobne

Przez wiele wieków sentencje nagrobne były pisane w języku łacińskim, w dzisiejszych czasach inskrypcje łacińskie spotyka się raczej sporadycznie. Wielokrotnie występował na epitafiach zwrot D.O.M., czyli Deo Optimo Maximo, co oznacza po polsku “Bogu Najlepszemu” lub R.I.P. – “Requiesce in pace”, czyli “Spoczywaj w pokoju”. Bardzo często spotykano również łacińskie cytaty z Pisma Świętego.

Oto lista 20. najpopularniejszych sentencji nagrobnych w Polsce:

  1. Jezu Ufam Tobie
  2. Pokój Jego Duszy
  3. Prosi o Modlitwę
  4. Ave Maria
  5. Śpij Aniołku
  6. Powiększyła grono Aniołków
  7. Spoczywaj w pokoju
  8. Wieczność czeka, czas ucieka
  9. W krzyżu Zbawienie
  10. Bóg tak chciał
  11. Na zawsze w naszych sercach
  12. Boże, tak żal…
  13. Bóg jest miłością
  14. Na zawsze z Panem
  15. „R.I.P.” – Spoczywaj w pokoju
  16. “Memento mori” – Pamiętaj, że umrzesz
  17. “Non omnis moriar” – Nie wszystek umrę
  18. “Miserere mei, Deus” – Zmiłuj się nade mną, Boże
  19. “Tempus fugit” – Czas ucieka
  20. “Memorabilis”- Niezapomniany

You must be logged in to post a comment.